Geheime dienst

Tja, zo'n film zet je wel aan het denken. In de film ontspoort een gedeelte van de CIA en aangezien het om een geheime dienst gaat is er niemand die er achterkomt.

Dit is mijns inziens het grote probleem van geheime diensten: er is geen controle. Niets staat de dienst in de weg om compleet uit de hand te lopen en eigen doelen na te streven (zoals iedere ongecontroleerde organisatie gaat doen), om zichzelf te beschermen als hoofddoel in plaats van de bescherming van de bevolking van Nederland. Wie kan dit garanderen? Niemand. Wie kan dit controleren wat er precies allemaal gebeurt? Niemand.

Het resultaat is een totalitair apparaat, dat zijn eigen bestaan verdedigt in plaats van de belangen van de bevolking, op een wijze waarvan je je kunt afvragen of die efficient is (want iedere monopolist neigt naar inefficientie) of zelfs gerechtvaardigd (want de methoden van de AIVD worden niet openbaar gemaakt en kunnen niet worden betwijfeld want een advocaat worden deze methoden onthouden). Het is voor mij de vraag of Nederland met de AIVD niet een veelkoppig monster heeft gemaakt, dat groeit en groeit zonder enige democratische controle.

Werken bij de AIVD geeft macht, geeft informatie over burgers die niet op andere wijze beschikbaar is, geeft privileges die gesloten blijven voor anderen en ook onbekend voor anderen, en, sorry dat ik het woord zo vaak gebruik, dit komt omdat het de kern is van mijn betoog, oncontroleerbaar voor anderen. En macht, dat weten we allemaal, macht corrumpeert. Ongecontroleerde macht wordt uiteindelijk altijd aangewend voor eigen doelen, voor persoonlijke doelen. De AIVD leest deze blog. De AIVD bouwt een database op van de mensen die over de AIVD praten of schrijven. Ik weet het niet, maar het lijkt mij zeer waarschijnlijk dat de AIVD kranten benadert die over hen schrijven en hen uitdrukkelijk benadrukt om dit niet meer te doen. Hoe vrij is onze democratie dan?

Niet dat de politie zoveel beter is. Een agent is bezig met procedures en staat op zijn strepen. Ja, en blust burenruzies en rukt uit bij buitensporig geweld. Maar uiteindelijk reageert de agent alleen adequaat op openbare ondoordachte geweldsplegingen en af en toe krijgt de politie per ongeluk iemand in handen. Een agent is bezig met procedures, met het opstellen van proces verbalen en schrijven van bonnen. Op het punt van handhaving is de politie en in mijn ogen zelfs ons hele rechtssysteem compleet inadequaat.

Uiteraard is dit verhaal uiterst subjectief en compleet gebaseerd op de ervaringen van een persoon, namelijk mijzelf. Ik wil absoluut geen onrecht doen aan al de goudeerlijke, hardwerkende agenten die hun eigen wijk controleren, praten met de mensen en de boel goed geregeld hebben. Ook wil ik geen kwaad spreken over de hardwerkende agent, die in alle opzichten en soms met frustratie zijn rol in onze samenleving vervult. Dat is niet mijn bedoeling. Waar het om gaat is dat de organisatie waarin hij functioneert ineffectief is en daar wil ik hier de vinger op leggen.

Het grootste mankement van de organisatie dat ik wil aanwijzen, is dat deze als een oligarchie wordt geregeerd. Een korps van politiecheffen leidt het apparaat en dit korps zit op zijn plek en blijft daar. Bovendien is het korps teveel versnipperd: ieder heeft zijn eigen koninkrijk. Een politiechef die zijn eigen koninkrijk bestiert zal in 9 van de 10 gevallen behoudend optreden, zodat de continuiteit van zijn organisatie vooropstaat. Dit zal echter niet tot innovatie leiden. Nieuwe ideeen zullen niet worden omarmd, nieuwe opsporingsmethodes komen niet op hun plek. De politie zit verstrikt in de invoering van een landelijk informatiesysteem en heeft zich daarmee afhankelijk gemaakt van een automatiseringsproject, in plaats van proactief zelf aan de slag te gaan met de problemen die er binnen de organisatie zijn en die op voortvarende manier op te lossen. Wat de politie nodig heeft is interimmanagers, vers bloed, inspraak van buitenaf, nieuwe blikken op de organisatie en de daadkracht om uit te proberen of zo'n blik werkt. Kortom een open houding ten opzichte van veranderingen.

Wat de politie nodig heeft, is aansluiting bij de realiteit van de moderne samenleving. Wat de politie nodig heeft, is meer bevoegdheden op het terrein van telefonie, wie heeft welk (mobiel) nummer, meer bevoegdheden op het terrein van identificatie (van wie is deze haar geweest), meer bevoegdheden op het terrein van lokalisatie (wie bevindt zich waar). En behalve deze bevoegdheden, een uitgebreide controle op het gebruik en mogelijk misbruik van deze bevoegdheden. Met consequenties die worden nageleefd. Wie niet deugt, die hoort niet in de politie, klaar uit.

De politie loopt achter en onze staat is het sluitstuk van de moderniteit in plaats van de beginpost. Onze politie is niet in staat om misdaden op te lossen, niet gericht erop, functioneert bureaucratisch en ineffectief in plaats van opportuun, avontuurlijk en bovenal, democratisch gecontroleerd.

Wat de politie nodig heeft, is een lab, een platform van experts, specialisatie in alle richtingen, cursussen met verdiepingsonderzoek, een beter beeld van wie zich waar bevindt in onze samenleving met alle mogelijke beschermingen om deze niet voor eigen persoonlijke doelen te misbruiken, en het geloof in eigen kunnen en vertrouwen in de eigen organisatie. De mentaliteit is er niet. Zodra een agent een van 9 tot 5 baan nastreeft, zodra hij staat te lanterfanten in het station in plaats van door het gebouw of door de stad te kruisen en de boel in de gaten te houden, of nog erger, zodra de agent op het bureau rondhangt en zijn papieren aan het ordenen is, is hij niet bezig met onze maatschappij en levert hij geen bijdrage aan deze maatschappij. Een goede agent is er eentje die de mensen kent, ze aanspreekt op hun gedrag en met zijn correcte en corrigerende houding een voorbeeld is voor de mensen. Die door de kinderen aangekeken wordt en bewonderd, en ook door hun ouders! Nu is de agent iemand die kinderen kennen omdat hun ouders erover mopperen, over de jongste verkeersboete voor 10 km te hard of het fietsen zonder licht. Is dat de politie die ons moet beschermen? Nee!

Helaas is de politie niet het enige onderdeel van ons rechtssysteem waar ik mijn twijfels bij heb. Ook het woud aan regels en de juridisering van de rechtspraak is mij een doorn in het oog. Een leek kan zich niet adequaat verdedigen voor de rechtbank en een schuldige met een goede advocaat kan zich beroepen op ontsnappingsclausule 10.3.4.8a en loopt de volgende dag weer op straat, vrij en ongestraft. Hier gaat een verkeerd beeld van uit! Als misdaad ongestraft kan blijven, als rijkdom op onduidelijke wijze vergaard kan worden en getoond, als het erop lijkt dat misdaad loont, dan gaat er iets mis. En het omgekeerde is ook waar. Als rijkdom een burger kan beschermen van zijn verdiende loon (OJ Simpson, Kluivert), als geld het verschil uitmaakt tussen gestraft worden en onbestraft verder leven, dan is onze rechtspraak krom.

Zo gezegd, klinkt het alsof ik erg ongelukkig ben met onze samenleving. Dit is gelukkig niet zo! Onze samenleving barst van de goede bedoelingen en dat is ook waar ik iedere dag tegenop loop. Het gaat helemaal niet zo slecht, want de meeste mensen zijn te vertrouwen en ik hoef niet te vrezen voor mijn leven, of veel erger, voor mijn spullen. Nederland is wat dat betreft een mooi land. Als ik mijn fiets vergeet op slot te doen, als de sleutels een nacht in de voordeur steken, als ik mijn slaapkamerraam vergeet te sluiten, als ik mijn voorlichtje van mijn fiets vergeet te halen, in 99 van de 100 gevallen gaat het goed.

Laten we samen de maatschappij zo houden of zelfs iets mooier maken en help elkaar een beetje. Als de buurman zijn deur onopzettelijk heeft laten openstaan, sluit die dan af. Als iemands fietslampje brandt, zet die uit. Als iemand pech heeft onderweg, stop even en vraag of die hulp nodig heeft, dan doe je sowieso een goede daad. Zegt de persoon nee, dan heb je toch laten zien dat je om hem geeft en hem niet in de steek laat. Zegt hij ja, dan ben je een held. Jij kunt een held zijn en het zit 'em in de kleine dingen. Maak een praatje met de buren, wie weet komt eruit dat ze met een probleem zitten dat jij makkelijk voor ze kunt oplossen en zo nee, dan toon je betrokkenheid en creeer je gezelligheid.

De maatschappij, dat zijn wij. Laten we er samen iets moois van maken!